
DISARM is een openbare tentoonstelling van kunstwerken van kunstenaars Fiona Banner in opdracht van ONGEVEER in samenwerking met OOM. De creatie zelf heeft sinds de creatie vorm gekregen in meerdere media, met als hoogtepunt een vertoning op de digitale schermen van Piccadilly Circus. Deze schermen staan bekend om hun commerciële inhoud en bieden een krachtig platform voor een campagne gericht op politiek en sociaal commentaar. Het zal dagelijks om 20:24 uur (BST) op dat scherm worden vertoond, plus andere wereldwijd tot de 31e.st Augustus. Om de boodschap van de campagne kracht bij te zetten, hebben we ook een nationale flyposting gefaciliteerd, waarmee we de aandacht en steun voor de agenda ervan vestigden.
Het kunstwerk presenteert een opvallende nevenschikking: militaire vliegtuigen, doorgaans geassocieerd met vernietiging, die het woord 'DISARM' spellen. Deze visuele verklaring daagt kijkers uit om de implicaties van militaire macht en het vaak niet onderzochte nationalisme dat met dergelijke vertoningen gepaard gaat, te heroverwegen. Hoewel het gebrul van de vliegtuigen en hun formaties opwindend en mooi kan zijn, worden ze ook onderstreept door de grimmige realiteit van nationalistische trots en de obsceniteit van oorlog. Het doel van het kunstwerk is om tot nadenken en gesprekken over vrede en overdaad aan te zetten, vooral via de onderlinge verbondenheid van landen over de hele wereld waarvan we hopen dat ze naar eenheid streven.
UNCLE voerde een diepgaand interview met Fiona Banner om de volledige reikwijdte van het concept van het kunstwerk te verkennen. Het gesprek onthult het creatieve proces achter het stuk, de persoonlijke betekenis ervan voor de kunstenaar en de inspiratiebronnen die tot de creatie ervan hebben geleid.
WAT IS HET CONCEPT RONDOM DEZE REEKS WERKEN?
DISARM staat op het megascherm van Piccadilly Circus, Londen – Piccadilly Lights… Een superopenbaar kruispunt…Het is een openbaar kunstwerk dat twee maanden lang dagelijks plaatsvindt.
DISARM maakt gebruik van de diepgewortelde en directe impact van een militair luchtparade, op zichzelf al een heel publiek optreden, en ondermijnt de gebruikelijke chauvinistische boodschap van militaire macht, zodat de vliegtuigen in formatie het woord DISARM spellen.
Een paar keer per jaar gaat er een luchtparade dwars over mijn atelier. Het is raar spannend, zo'n kort moment van extreem weer, van obsceen ego en nationalistische dwaasheid, ja, maar het raakt je ook diepgeworteld, iets aan de vliegtuigen hoog in de lucht die zo presteren, is emotioneel, beangstigend... mogelijk mooi.
We rennen altijd naar buiten om het te zien als we het gebrul horen... en praten daarna over hoe klote het is. De laatste tijd spellen ze CR, de initialen van de koning, dat soort dingen – overmoed wordt groot geschreven.
Circusspot Piccadilly is in veel opzichten een centrum van de gevestigde orde, en het scherm is het topkapitalisme; in normale tijden is het een zich voortdurend herhalend dekkleed van onbeantwoorde consumentistische verlangens. De luchtparade is een onderbreking of overname daarvan, het speelt in op die excessieve en perverse energie – het woord 'ontwapenen' verwijst ook naar die excessen, en naar onze strijdlustige relatie met de natuur, en ook met het leger.
De postercampagne gaat daar lang over. Vliegposters voor een voorbijvlucht...straatposters zijn altijd geanimeerd omdat ze ervaring hebben met passeren.
WAAROM STAAT HET WOORD ‘ONTWAPENEN’ ZO PROMINENT VOOR?
Door het woord DISARM letter voor letter te spellen, roepen de vliegtuigen op tot hun eigen ondergang, of op zijn minst ontmanning. Het is een moment waarop taal zijn grenzen ontmoet.
Het werk is grandioos als een luchtparade, en niet, ontwapenen is een groot woord, en ook een fysiek woord, het verwijst ook terug naar de huiselijke sfeer van ons eigen lichaam, ontwapenen is een groot woord, en ook een fysiek woord. Arm.
Ik dacht dat er een naïviteit schuilt in het maken van de uitspraak ‘ontwapenen!’, dat wil zeggen dat het woord los is geraakt van zijn realiteit – hoe gebruik je dat woord op een manier zodat het het cliché herstelt, of anders gezegd dat het woord met impact spreekt, zijn eigen complexiteit spreekt.
Tijdens zijn toespraak op de grootste mondiale conferentie over ontwapening dit jaar zei VN-secretaris-generaal Antonio Guterres: “Er is iets heel erg mis als een ontwapeningsconferentie jaar na jaar tot geen betekenisvolle ontwapening leidt.” Het woord is taboe geworden, en het enige waar we ons momenteel mee bezig houden is het opvoeren van de wapens. In de wapenindustrie draait alles om controle, maar de controle is uit de hand gelopen. Het is genormaliseerd.
Er is momenteel heel weinig echt publiek gesprek over vrede. Het lijkt een tijd om te zeggen Ontwapen!
HOE HEEFT DEZE REEKS WERKEN zich in de loop van de tijd ontwikkeld?
Het begon als een serie storyboards of tekeningen, en werd langzaam gerealiseerd. Het werd mij duidelijk dat de vliegtuigen uit verschillende, niet-geallieerde landen moesten komen. D – Flying Leopard, I – Typhoon, S – Flanker, A – Falcon, R – Golden Eagle, M – Lightning, dus er is discussie over het medium van de taal.
De actie vindt plaats tussen de vogels, de lucht... de verveling van een onopvallend landelijk landschap... het geluid dat op de eerste plaats komt en wacht tot de vliegtuigen in het beeld uitbarsten.
Zoals elke luchtparade is het buitengewoon saai en buitengewoon opwindend…. Wachten en de buitensporige actie, dan wachten…. Bovendien is er de perversiteit dat de vliegtuigen zijn vernoemd naar krachten van de natuur… dus we kijken naar de natuur? Ik besefte dat de soepelheid van de natuur een belangrijk tegengif was voor de brullende anti-natuur van de vliegtuigen… de ruimte tussen de letters die het woord mogelijk maakt.
Jaren geleden maakte ik een serie werken genaamd Chinook. Eén betrof een chinook die een luchtballet uitvoerde tijdens een vliegshow. Misschien ben ik dit werk al een hele tijd langzaam aan het maken zonder het te beseffen.
WAAROM WORDEN JE VAAK GETROKKEN DOOR THEMA’S VAN HET MILITAIRE?
Ik ben opgegroeid in de ene wapenwedloop, en er was er nog een rond de tijd dat ik echt als kunstenaar begon te werken. Koude oorlogen vormden het behang voor het opgroeien in de jaren zeventig en later in de jaren tachtig – onze primitieve donkere kant die tot uiting kwam in de geavanceerde technologie.
VERTEL ONS OVER DE SAMENWERKING MET CIRCA ART?
Ik leerde Josef O'Conner kennen toen hij erover nadacht om Circa te starten en hij vroeg mij toen om iets te maken voor Piccadilly Lights. Naarmate de tijd verstreek, waren we het erover eens dat het iets actiefs moest zijn, een gebeurtenis, iets dat verandering impliceerde of opriep. Ik had onlangs samen met Greenpeace enorme sculpturen in zee gezet, als onderdeel van een actie tegen de destructieve visserij... en een ander bij de voordeur afgeleverd op DEFRA. Ontwapenen is een ander stukje taal in actie, het speelt in op het publieke karakter van Piccadilly Lights. Terwijl ik hieraan heb gewerkt, zijn er verschillende conflicten opgelaaid en is de mondiale context veranderd. Het was moeilijk om een moment te vinden waarop het werk niet voelt als een reactie op een specifieke context.
HEEFT HET OPGROEIEN IN LIVERPOOL UW CREATIVITEIT GEVORMD?
Het is moeilijk om deze dingen te weten. Er zit vaak een onderkant van humor in, als een manier om dingen te zeggen in mijn werk – iets fysieks en verbonden met taal… misschien zit er een element van bravoure in…
VERTEL ONS OVER ENKELE VAN DE MEEST PROMINENTE MOMENTEN IN UW CARRIÈRE? WORDT UITGESCHREVEN IN DE MUSEUM VOOR MODERNE KUNST VAN OP DE SHORTLIST VOOR DE TURNER PRIJS ENZ.
De meest prominente momenten waren menselijke... interacties in de achterkamer... de dingen die tot stand komen... het lineaire cv, of carrièremomenten zijn eigenlijk niet de grote momenten, ik probeer ze niet tot mijn markers te maken.
WELKE IMPACT HEEFT DE STAD LONDEN OP JE WERK?
Soms is het beperkend, soms is het een bevrijding. De wrijving is belangrijk.
WAT ZIJN ENKELE VERBORGEN GOEDEREN IN LONDEN WAAR JE VAN HOUDT?
De gaten en tussenstukken, de gemeenschappelijke tuinen…. laten we ze beschermen!
FAVORIETE DING AAN WONEN IN LONDEN?
De mix van menselijke stemmen en accenten.
SPEELT CULTUUR EEN SLEUTELROL IN UW CREATIVITEIT?
Altijd voornamelijk door osmose. Ik ben dankbaar dat ik nu leef, maar nu is het in veel opzichten ook rotzooi...
WAT HOPEN JE MENSEN UIT DEZE CAMPAGNE?
Het lijkt soms misschien klein, stom en naïef, maar als je erin gelooft, vind dan een manier om het te zeggen.
Sta voor verandering.












